{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Kościół katolicki w Marchii Granicznej w latach 1920-1945",
  "subtitle": null,
  "slug": "kosciol-katolicki-w-marchii-granicznej-w-latach-1920-1945",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/roland-prejs/kosciol-katolicki-w-marchii-granicznej-w-latach-1920-1945",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/roland-prejs/kosciol-katolicki-w-marchii-granicznej-w-latach-1920-1945.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/roland-prejs/kosciol-katolicki-w-marchii-granicznej-w-latach-1920-1945.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Roland Prejs",
      "slug": "roland-prejs",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/roland-prejs"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2023-05-24",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/towarzystwo-naukowe-kul/roland-prejs/kosciol-katolicki-w-marchii-granicznej-w-latach-1920-1945_978-83-6664-729-9-28a3a2d8.jpg?v=2026-08-29%2012%3A21%3A34",
  "description": "Praca niniejsza została podzielona na sześć rozdziałów. Pierwszy charakteryzuje terytorium, uwzględniając sytuację polityczną, szczególnie wytworzoną wskutek Powstania Wielkopolskiego i Traktatu Wersalskiego, następnie przynależność kościelną, od delegatury arcybiskupa gnieźnieńsko-poznańskiego, poprzez administrację apostolską, aż po prałaturę pilską, z uwzględnieniem dokonujących się przekształceń administracji kościelnej. Rozdział drugi został poświęcony sieci parafialnej, kościołom filialnym i stacjom duszpasterskim, wreszcie budownictwu sakralnemu i dekanatom. W szczególności wspomniano w nim o powstawaniu nowych parafii i budowie nowych kościołów. (...) W rozdziale trzecim jest mowa o rządcach tego Kościoła lokalnego oraz o wspomagających ich urzędach centralnych. W praktyce były to dwa urzędy: konsystorz (odpowiednik kurii biskupiej) i sąd prałatury. Oba miały obsadę personalną ograniczoną do niezbędnego minimum. W czwartym rozdziale poświęcono uwagę duchowieństwu i instytutom życia konsekrowanego. (...) Rozdział piąty jest zdecydowanie daleki od wyczerpania zagadnienia duszpasterstwa: porusza tylko niektóre jego przejawy, które można uznać za charakterystyczne dla tego Kościoła partykularnego. Są to w szczególności: zakres stosowania języka polskiego, rola sanktuariów maryjnych oraz działalność Caritas, wieloraka i aktywna. Kres prałatury nastapił w 1945 r. wskutek ofensywy Armii Czerwonej, która wymordowała pewną część duchowieństwa i wiernych, pewną część wywiozła w głąb Rosji, a pozostawiła po sobie ruiny i zgliszcza. Większość księży uciekła jeszcze przed nadejściem frontu, podobnie pewna część wiernych, nie wszyscy jednak zdążyli uciec, a niektórzy po prostu nie mieli dokąd się udać. Prałatura w praktyce przestała funkcjonować, tymczasem jeszcze w 1945 r. zaczęli przybywać na jej teren duchowni i wierni przesiedleni z dotychczasowych wschodnich ziem Polski. (...) Całość pracy została uzupełniona o aneks - zbiór biogramów księży pracujących w administracji apostolskiej, potem w prałaturze, zarówno inkardynowanych, jak i przynależnych do innych diecezji lub do zgromadzeń zakonnych. Ze Wstępu",
  "editions": [
    {
      "title": "Kościół katolicki w Marchii Granicznej w latach 1920-1945",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/roland-prejs/kosciol-katolicki-w-marchii-granicznej-w-latach-1920-1945/9788366647299",
      "publisher": "Towarzystwo Naukowe KUL",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-6664-729-9",
      "pages": 330,
      "published": "2023-05-24",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/towarzystwo-naukowe-kul/roland-prejs/kosciol-katolicki-w-marchii-granicznej-w-latach-1920-1945_978-83-6664-729-9-28a3a2d8.jpg?v=2026-08-29%2012%3A21%3A34"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}