{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Operacja TPAJAX Zamach stanu w Iranie (1953)",
  "subtitle": null,
  "slug": "operacja-tpajax-zamach-stanu-w-iranie-1953",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/stachon-monika/operacja-tpajax-zamach-stanu-w-iranie-1953",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/stachon-monika/operacja-tpajax-zamach-stanu-w-iranie-1953.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/stachon-monika/operacja-tpajax-zamach-stanu-w-iranie-1953.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Stachoń Monika",
      "slug": "stachon-monika",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/stachon-monika"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2022-01-01",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/elipsa-dom-wydawniczy/stachon-monika/operacja-tpajax-zamach-stanu-w-iranie-1953_978-83-8017-463-4-c2cd9c5a.jpg?v=2026-09-06%2004%3A42%3A17",
  "description": "19 sierpnia 1953 roku w wyniku przewrotu politycznego w Iranie obalony został rząd Mohammada Mosaddegha. Zamach stanu był wspólną, brytyjsko-amerykańską tajną operacją wywiadowczą o kryptonimie „ TPAJAX”, zaplanowaną i wykonaną przy udziale grupy irańskich rojalistów. Wydarzenie to przekreśliło szansę na demokratyzację i liberalizację państwa oraz zdeterminowało jego stosunki ze Stanami Zjednoczonymi i Wielką Brytanią, ale także z innymi państwami na arenie międzynarodowej. Operacja stanowi punkt zwrotny w historii Iranu i jest uznawana za jedno ze źródeł obecnych napięć między Teheranem a Waszyngtonem Niniejsza książka przedstawia wyniki analizy zamachu stanu z 1953 roku, w tym jego uwarunkowań, głównych aktorów oraz skutków. Odpowiada również na pytania kluczowe dla zrozumienia zaangażowania służb wywiadowczych w politykę obcego państwa, dotyczące odpowiedniego kontekstu społeczno-politycznego, planowania tajnych operacji i ich konsekwencji. Kluczową rolę w zaplanowaniu i przeprowadzeniu przewrotu odegrała Centralna Agencja Wywiadowcza (Central Intelligence Agency, CIA),która dokonała tego przy udziale brytyjskiej służby wywiadowczej (Secret Intelligence Service, SIS, MI6). Opisywana tajna operacja wynikała z interesów narodowych Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych, a jej główną determinantę stanowiła realizacja celów strategicznych tych państw w regionie Bliskiego Wschodu. Motywem podjęcia działalności z użyciem niejawnych środków i metod było dążenie do utrzymania wpływów politycznych w Iranie bez ujawniania swego zaangażowania.",
  "editions": [
    {
      "title": "Operacja TPAJAX Zamach stanu w Iranie (1953)",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/stachon-monika/operacja-tpajax-zamach-stanu-w-iranie-1953/9788380174634",
      "publisher": "Elipsa Dom Wydawniczy",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-8017-463-4",
      "pages": null,
      "published": "2022-01-01",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/elipsa-dom-wydawniczy/stachon-monika/operacja-tpajax-zamach-stanu-w-iranie-1953_978-83-8017-463-4-c2cd9c5a.jpg?v=2026-09-06%2004%3A42%3A17"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}