{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Niezapomniana przeszłość - Numer 4410 opowiada",
  "subtitle": null,
  "slug": "niezapomniana-przeszlosc-numer-4410-opowiada",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/stanislaw-kowalski/niezapomniana-przeszlosc-numer-4410-opowiada",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/stanislaw-kowalski/niezapomniana-przeszlosc-numer-4410-opowiada.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/stanislaw-kowalski/niezapomniana-przeszlosc-numer-4410-opowiada.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Stanisław Kowalski",
      "slug": "stanislaw-kowalski",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/stanislaw-kowalski"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2001-01-01",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/panstwowe-muzeum-auschwitz-birkenau/stanislaw-kowalski/niezapomniana-przeszlosc-numer-4410-opowiada_8-388-52601-4-30aae421.jpg?v=2026-08-27%2003%3A54%3A27",
  "description": "Stanisław Kowalski urodził się 1 kwietnia 1920 r. w Warszawie. W okresie okupacji działał na terenie województwa warszawskiego jako łącznik w organizacji podziemnej Służba Zwycięstwu Polski. 21 lipca 1940 r. zostaje aresztowany i osadzony w więzieniu na Pawiaku, skąd 21 września 1940 r. transportem zbiorowym wywieziono go do obozu koncentracyjnego Auschwitz. W obozie zostaje oznaczony numerem 4410. Po okresie morderczej kwarantanny, będącej sprawdzianem wytrzymałości psychicznej i fizycznej, skierowano go do pracy przy rozbudowie KL Auschwitz. Zatrudnienie w komandach budowlanych było kolejnym etapem selekcji więźniów, skazanych przez nazistów na wyniszczenie przez pracę. Szczęśliwie udało mu się przeżyć ten okres i dzięki wsparciu obozowych przyjaciół znaleźć zatrudnienie w tworzących się warsztatach budowlanych, najpierw w kuźni, a potem w stolarni, co ogromnie pomogło mu w codziennej walce o przeżycie. 12 marca 1942 r. zostaje wysłany z Auschwitz do Warszawy, razem z grupą więźniów eskortowanych przez esesmanów. W trakcie podróży udaje mu się zbiec. Po powrocie w rodzinne strony kontynuuje pracę konspiracyjną w szeregach AK. Egzamin dojrzałości zdaje w 1943 r. na tajnych kompletach, a następnie zdobywa wiedzę z dziedziny wojskowości na kursach podoficerskich i w Tajnej Szkole Podchorążych. Po włączeniu go do Oddziału Dywersji i Sabotażu Komendy Głównej AK, bierze udział w licznych akcjach zbrojnych, a potem w Powstaniu Warszawskim. Po jego upadku walczy w oddziałach partyzanckich w Puszczy Kampinoskiej. Po rozbiciu Grupy Kampinos AK pod Jaktorowem, znajduje schronienie u rodziny w Milanówku. Ukrywając się przed Gestapo wyjeżdża do Częstochowy, a następnie do Krakowa, gdzie przebywa do wyzwolenia. Po wojnie wraca do Warszawy. W latach 1947-1950 studiuje stomatologię na Uniwersytecie Warszawskim. Na czwartym roku studiów stomatologicznych zapisuje się na Wydział Lekarski na Akademii Medycznej w Warszawie. Studia kończy w 1953 r. a następnie specjalizuje się w chirurgii ogólnej. Za swą pracę w konspiracji odznaczony został Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem Armii Krajowej, Krzyżem Powstańczym i innymi licznymi odznaczeniami, przyznano mu także Krzyż Oświęcimski.",
  "editions": [
    {
      "title": "Niezapomniana przeszłość - Numer 4410 opowiada",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/stanislaw-kowalski/niezapomniana-przeszlosc-numer-4410-opowiada/8388526014",
      "publisher": "Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "8-388-52601-4",
      "pages": 348,
      "published": "2001-01-01",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/panstwowe-muzeum-auschwitz-birkenau/stanislaw-kowalski/niezapomniana-przeszlosc-numer-4410-opowiada_8-388-52601-4-30aae421.jpg?v=2026-08-27%2003%3A54%3A27"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}