Totem Inteligencki. Arystokracja, szlachta i ziemiaństwo w polskiej przestrzeni społecznej

Dla zrozumienia społecznej pozycji środowisk arystokratycznych i postziemiańskich zasadnicze znaczenie ma relacja łącząca je z inteligencją. W przeszłości była to w dużej mierze relacja antagonistyczna, jednak po 1918 roku, który można uznać za symboliczny moment ustanowienia II Rzeczypospolitej jako swoistej „ republiki inteligenckiej”, osłabiona arystokracja i ziemianie zaczęli odgrywać rolę wewnętrznej inteligenckiej subelity. Potomkowie znanych rodzin arystokratycznych i ziemiańskich stali się istotną częścią elity inteligenckiej republiki, a związki z nimi można uznać za symboliczny probierz inteligenckich roszczeń do przywództwa obywatelskiego i moralnego oraz własnej elitarności. Tak nakreślony kontekst analityczny pozwolił postawić tezę o arystokracji i – szerzej – o potomkach elit szlacheckich jako o inteligenckim totemie. Wokół tego podstawowego symbolu ciągłości historycznej polskich elit kształtowana jest współczesna polska tożsamość obywatelska. Zaproponowana w książce interpretacja relacji łączących arystokrację, ziemiaństwo i elity szlacheckie z inteligencją, służąc zrozumieniu genezy nowoczesnego polskiego modelu obywatelstwa, stanowi propozycję nowego ujęcia historycznej ewolucji polskich hierarchii społecznych w kategoriach socjologicznych. Podejście to jest też próbą rozwoju krytycznej, zorientowanej historycznie i porównawczo analizy obywatelstwa polskiego. Rafał Smoczyński – socjolog, profesor w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Jego zainteresowania badawcze obejmują m. in. socjologię ekonomiczną, kontrolę społeczną, filozofię polityczną, teorię społeczną. Publikował m. in. w: " Ethnic and Racial Studies", " Czech Sociological Review", " East European Politics and Societies", " Studiach Socjologicznych". Ostatnio wydał książkę " The Impact of the Entrepreneurs’ Catholic Religiosity upon Shadow Economy Activities in Poland after 1989: Approaching the Moral Community Perspective" (2015). Tomasz Zarycki – socjolog, geograf społeczny, profesor i dyrektor w Instytucie Studiów Społecznych im. Profesora Roberta Zajonca Uniwersytetu Warszawskiego. Do jego głównych obszarów zainteresowań należą socjologia polityki, kultury i wiedzy oraz geografia społeczno-polityczna i badania nad elitami krajów Europy Środkowej i Wschodniej, ze szczególnym uwzględnieniem Polski i Rosji. Publikował m. in. w: " Current Sociology", " Geoforum", " East European Politics and Societies", " Europe–Asia Studies" czy " Theory and Society". W ostatnim okresie wydał m. in. książki: " Ideologies of Eastness in Central and Eastern Europe" (Routledge, 2014) oraz (wspólnie z Tomaszem Warczokiem) " Gra peryferyjna: polska politologia w globalnym polu nauk społecznych" (2016).