W jednym ze swych największych dzieł Väinö Linna odmalowuje wstrząsający obraz wojny widzianej oczyma żołnierzy fińskich walczących na froncie fińsko-radzieckim po roku 1941. Powieść „ Żołnierz nieznany” ukazuje wydarzenia z lat 1941-44 w ludzkim wymiarze, niedostrzegalnym w publikacjach historycznych. W swym dziele Linna opisuje losy cichych bohaterów nieco zapomnianej wojny pozycyjnej między Finlandią a ZSRR, która rozegrała się jako drugi, po wojnie zimowej, konflikt zbrojny obu państw podczas II wojny światowej. Książka jest doskonałym uzupełnieniem publikacji historycznych, gdyż daje czytelnikowi możliwość poznania wojny niejako „ od wewnątrz”. Polskiemu czytelnikowi może się wydać szczególnie bliska, jako że Linna pisze o wojnie z bolszewikami – przeciwnikami, którzy potrafią martwego oficera ograbić nawet z bielizny, czego Polacy nie raz w swej historii doświadczyli. Obraz wojny w „ Żołnierzu nieznanym” nie jest jednak wyłącznie konkretnym opisem konfliktu radziecko-fińskiego, ale także, a może przede wszystkim, wizerunkiem wojennego koszmaru w wymiarze uniwersalnym ukazującym jego szaleństwo i bezsens. Otchłań zabijania, w której człowiek ostatecznie gubi się, upada, przegrywa wszystko; może poza szyderstwem. Linna jest doskonałym obserwatorem ludzkich charakterów i zachowań. Opisuje bardzo różnych ludzi próbujących współżyć ze sobą w tak osobliwym miejscu, jakim jest armia, w tak wyjątkowym czasie, jakim jest wojna. Jej istotę stanowią głód, chłód, czuwanie i strach, kiedy każdy żołnierz musi się odnaleźć, aby nie zwariować. Autor zapoznaje czytelnika z drużyną walczącą pod dowództwem porucznika Koskeli – jednego z najważniejszych bohaterów – człowieka opanowanego i potrafiącego wpłynąć zbawiennie na swoich podwładnych. Bieg wydarzeń wytyczają ich śmierci. Kolejno giną kumple z drużyny Koskeli „ płacąc swój haracz na rzecz ogólnego obłędu ludzkości”. Realizm, z jakim Linna opisuje ich konanie, doskonale odzwierciedla okrucieństwo wojny. Wstrząsające opisy śmierci Lehtona, Mäkili czy majora Sarastie, a w końcu samego Koskeli są przeplatane świetnymi charakterystykami żołnierzy jako ludzi bardzo odmiennych, skupionych w jednym miejscu. Są wśród nich uczestnicy wojny zimowej, dezerterzy, odważni i bojaźliwi, prości i wykształceni, są i tacy, którzy chcą zostać zawodowymi oficerami. Mężczyźni w różnym wieku, o innym spojrzeniu na świat, a przede wszystkim o odmiennym stosunku do wojny i ojczyzny. Ich portery rysują się na tle zdarzeń ekstremalnych, jak: mordowanie jeńców, samobójstwa, patrzenie na niepotrzebną śmierć; ale także w sytuacjach zwyczajnych, jak: dzielenie się jedzeniem, marzenia o domu, potajemne warzenie piwa. Ujawniają się wówczas antypatie i sympatie. Jednak im lepiej poznajemy bohaterów tej powieści, tym bardziej zdajemy sobie sprawę, jak szybko znikają z kart książki, umierając w taki czy inny sposób. Powieść „ Żołnierz nieznany”, choć opisująca mało znany epizod II wojny światowej, jest jednym z najważniejszych dzieł na ten temat; napisanym w sposób ukazujący wojnę w całej okazałości, ze wszystkim, co ze sobą niesie. Dobre
Kołczan KsiążekStrona głównaZałóż kontoZaloguj się