Pamiętnik

Pamiętnik Waleriana Łukasińskiego, majora 4 pułku wojsk Królestwa Polskiego, przywódcy organizacji spiskowych w latach 1819 - 1822, aresztowanego jesienią 1822 i mimo upłynięcia 14 lat przepisanych wyrokiem nigdy już nie wypuszczonego na wolność, jest dokumentem unikatowym w światowym pamiętnikarstwie. Powstał w słynnej twierdzy szlisselburskiej, w czterdziestym trzecim roku więziennego żywota, po 31 latach spędzonych w podziemnym lochu w całkowitym odcięciu od świata i ludzi, z których widywał jedynie milczących strażników przynoszących mu posiłki.