{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Nauka dla ciekawych. O lodowcach",
  "subtitle": null,
  "slug": "nauka-dla-ciekawych-o-lodowcach",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/witold-p-alexandrowicz/nauka-dla-ciekawych-o-lodowcach",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/witold-p-alexandrowicz/nauka-dla-ciekawych-o-lodowcach.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/witold-p-alexandrowicz/nauka-dla-ciekawych-o-lodowcach.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Witold P. Alexandrowicz",
      "slug": "witold-p-alexandrowicz",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/witold-p-alexandrowicz"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2024-11-20",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/redakcja-wydawnictw-agh/witold-p-alexandrowicz/nauka-dla-ciekawych-o-lodowcach_978-83-6742-787-6-a2367884.jpg?v=2026-08-29%2015%3A31%3A22",
  "description": "Profesor Witold Paweł Alexandrowicz, uznany geolog i pracownik AGH, jest autorem kolejnej już siedemnastej książeczki z cyklu Nauka dla Ciekawych. Tomik ten poświęcony jest lodowcom. Definicji lodowców jest wiele. W niniejszej publikacji przyjęto jedną taką prostą. Lodowiec to masa lodu powstałego w wyniku przemiany śniegu w lód lodowcowy powyżej granicy wiecznego śniegu, mająca zdolność do przemieszczania się (płynięcia). Szybkość tego ruchu jest różna i zależy od wielu czynników. Lodowce na Antarktydzie przemieszczają się w żółwim tempie metr lub dwa metry na rok, w Alpach do 100 m na rok, a w Himalajach do jednego kilometra na rok. Lepsi sprinterzy są na Alasce tam niektóre lodowce w ciągu roku przesuwają się o cztery kilometry. Rekord jednak należy do lodowców na Grenlandii najszybsze płyną około 35 m na dobę, czyli ponad 10 km na rok (gepardy wśród lodowców). Ruch wielkich mas lodu nie jest obojętny dla podłoża, po którym się przemieszczają. W wyniku tego ruchu następuje bardzo intensywna erozja (erozja lodowcowa). Przejawia się ona w ścieraniu i wygładzaniu podłoża (abrazja lodowcowa), wyrywaniu fragmentów skalnego podłoża (detrakcja) i deformowaniu skał podłoża, czyli zazwyczaj luźnych osadów (egzaracja). Dodatkowo istotne znaczenie ma wietrzenie fizyczne polegające głównie na rozbijaniu skał w rezultacie powtarzającego się wielokrotnie zamarzania i rozmarzania wody w szczelinach (tzw. zamróz). W efekcie wraz z płynącym lodem przemieszczane są ogromne ilości materiału skalnego. Wszystko jednak ma swój koniec. Lodowce, schodząc poniżej granicy wiecznego śniegu, zaczynają się topić, a ten proces nazywamy ablacją. W końcu zanikają i deponują pozyskany wcześniej materiał skalny. Te przedstawione procesy (erozji, transportu i depozycji) pozostawiają po sobie ślady w postaci form rzeźby terenu i osadów. Dzięki temu możemy nie tylko obserwować współczesne lodowce, ale rekonstruować te dawne, sprzed tysięcy, milionów, a nawet miliardów lat. Lodowce są różne niektóre wielkie, a inne całkiem małe. Są takie, których grubość liczymy w kilometrach, podczas gdy w innych warstwa lodu ma tylko kilka, kilkanaście metrów. W książeczce czytelnik znajdzie wiele interesujących informacji na ich temat zatem zapraszamy w krainę lodowców.",
  "editions": [
    {
      "title": "Nauka dla ciekawych. O lodowcach",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/witold-p-alexandrowicz/nauka-dla-ciekawych-o-lodowcach/9788367427876",
      "publisher": "Redakcja Wydawnictw AGH",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-6742-787-6",
      "pages": 116,
      "published": "2024-11-20",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/redakcja-wydawnictw-agh/witold-p-alexandrowicz/nauka-dla-ciekawych-o-lodowcach_978-83-6742-787-6-a2367884.jpg?v=2026-08-29%2015%3A31%3A22"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}