Współczesna filozofia naukowa: metafilozofia i ontologia

Spis treści: Przedmowa 9 Metafilozofia Część pierwsza: Filozofia naukowa na tle innych nurtów Rozdział 1 Filozofia racjonalistyczna a filozofia naukowa 1. 1 Filozofia racjonalistyczna i irracjonalistyczna 15 1. 2 Filozofia spekulatywna i naukowa 18 1. 3 Filozofia zdroworozsądkowa i naukowa 23 Rozdział 2 Filozofia naukowa, filozofia analityczna, scjentyzm 2. 1 Dwadzieścia szkół współczesnej filozofii naukowej 27 2. 2 Filozofia analityczna a filozofia naukowa 33 2. 3 Scjentyzm (epistemologiczny i metafilozoficzny) 37 2. 4 Filozofia-nauka i filozofia-sztuka 39 Rozdział 3 Filozofia naukowa a nauki szczegółowe 3. 1 Filozofia jako uogólnienie nauk 41 3. 2 Wpływ filozofii na naukę 43 Część druga: Panorama zagadnień i kierunków filozofii naukowej Rozdział 4 Zagadnienia i kierunki naukowej ontologii 4. 1 Natura rzeczywistości (materia, duch, idee) 47 4. 2 Istnienie uniwersaliów 50 4. 3 Kategoria ontologiczna podstawowych obiektów 52 4. 4 Stałość i zmienność 55 4. 5 Konieczność i przypadek 56 4. 6 Przyczynowość i celowość 59 4. 7 Zjawisko i istota (głębia) 60 4. 8 Stosunek wyższych zjawisk (systemów) do niższych 62 4. 9 Czasoprzestrzeń a materia 63 4. 10 Dziedzicznośc a środowisko 64 Rozdział 5 Zagadnienia i kierunki filozofii nauki A. Ontologia i epistemologia 5. 1 Istnienie nieobserwowalnych (teoretycznych) przedmiotów 67 5. 2 Interpretacja teorii naukowych 69 5. 3 Status poznawczy teorii 69 5. 4 Definiowanie pojęć nauki 71 5. 5 Bezpośredni przedmiot praw i teorii (w dojrzałej nauce) 73 5. 6 status faktów 74 5. 7 Prawdziwość teorii (w aspekcie historycznym) 75 B. Metodologia nauki 5. 8 Metody odkrywania praw 76 5. 9 Ocena wyników tych metod 78 5. 10 Problem experimentum crucis 80 C. Przedmiot filozofii nauki 5. 11 Uzasadnienie a odkrywanie 82 5. 12 Synchronia a diachronia 83 5. 13 Teoria a eksperyment 84 D. Prawidłowości rozwoju nauki 5. 14 Ciągłość a rewolucje naukowe 85 5. 15 Źródła rozwoju nauki (czynniki poznawcze i społeczne) 88 E. Aksjologia (cele) nauki 5. 16 Cel nauki: wewnętrzny czy zewnętrzny? 90 5. 17 Jaki cel wewnętrzny? 92 5. 18 Jaki cel zewnętrzny? 94 Ontologia Część trzecia: Podstawowy i niepodstawowe sposoby istnienia Uwagi wstępne 99 Rozdział 6 Podstawowy sposób istnienia 6. 1 Rzeczy 101 6. 2 Materia 101 Rozdział 7 Niepodstawowe sposoby istnienia Uwagi wstępne 105 7. 1 Cechy, zdazrenia itd. 106 7. 2 Powszechniki. Prawa przyrody 108 7. 3 Możliwość. Cząstki wirtualne 112 7. 4 Umysł. Procesy psychiczne 115 7. 5 Obiekty idealne (wytwory umysłu) 118 Rozdział 8 Brzytwa Ockhama w filozofii 8. 1 Rodzaje istnienia zamiast redukcji ontologicznej 125 8. 2 Stosowanie brzytwy Ockhama do pojęć spekulatywnych 126 Część czwarta: Poziomy struktury świata materialnego Rozdział 9 Poziomy strukturalne i badające je nauki 9. 1 Hierarchia nauk i poziomów przyrody 127 9. 2 Poziomy strukturalne materii w ujęciu nauki współczesnej 132 Rozdział 10 Relacje między kolejnymi poziomami 10. 1 Redukcjonizm i antyredukcjonizm 143 10. 2 Różne rodzaje redukcji 145 10. 3 Redukcjonizm wyrafinowany 147 10. 4 Emergencja a redukcja 150 Bibliografia 153 Indeks nazwisk 163 Indeks kierunków 167