{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Ikona nowoczesności. Kolej w literaturze polskiej",
  "subtitle": null,
  "slug": "ikona-nowoczesnosci-kolej-w-literaturze-polskiej",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/wojciech-tomasik/ikona-nowoczesnosci-kolej-w-literaturze-polskiej",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/wojciech-tomasik/ikona-nowoczesnosci-kolej-w-literaturze-polskiej.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/wojciech-tomasik/ikona-nowoczesnosci-kolej-w-literaturze-polskiej.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Wojciech Tomasik",
      "slug": "wojciech-tomasik",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/wojciech-tomasik"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2015-01-01",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/wydawnictwo-naukowe-uniwersytetu-mikolaja-kopernika/wojciech-tomasik/ikona-nowoczesnosci-kolej-w-literaturze-polskiej_978-83-2313-397-1-50021a04.jpg?v=2026-09-04%2011%3A41%3A08",
  "description": "Kolej zmieniła świat, tego sądu nie da się dziś ani podważyć, ani osłabić. Kolej przeformowała przestrzeń (świat pod jej wpływem „ skurczył się”),czas (który nabrał ekonomicznej wartości i stał się fizycznie odczuwalny),relacje społeczne (przyspieszając formowanie się „ ciała zbiorowego”),a także człowieka („ modernizując” zmysły i świadomość). Te wszystkie zmiany nie mogły pozostać bez wpływu na literaturę. Choćby dlatego, że w potocznym rozumieniu literatura mówi o świecie czytelnika, pokazuje ludzi działających w jakiejś przestrzeni i doświadczających czasowości. Rewolucja komunikacyjna nie mogła dotknąć literatury, skoro jest ona jednym z kanałów społecznego komunikowania się. Jeśli nowoczesna, wysokonakładowa prasa wpłynęła na kształt powieści (a w jakimś sensie ten gatunek stworzyła),to trudno zakładać, że wpływu takiego nie wywarła kolej z wszystkim, co z sobą przyniosła. Literatura i kolej kontaktują się od połowy XIX w. rozmaicie. W prezentowanej książce usiłuję te sposoby skatalogować i pokazać, że doświadczanie nowoczesności mogła dokonywać się w kolejowej scenerii. Stawiam tezę, że jazda pociągiem była oprócz przechadzki po wielkomiejskiej ulicy jedną z dwu najważniejszych krystalizacji doświadczenia, o jakim mowa. SPIS TREŚCI Przesłanie / 7 Wprowadzenie / 9 Rozdział 1. Życie jest podróżą (kolejową) / 19 Rozdział 2. Sienkiewicza descensus ad inferos / 35 „ Dziwny kraj” / 35 Podróżowanie „ pozorami prawdy ozdobne” / 41 W „ żółtym domu” / 55 Rozdział 3. Podróże do „ ziemi obiecanej”. Reymont wobec Bestii ludzkiej / 69 O „ spotkaniu się” pociągów pod Warszawą / 69 Między Warszawą a Paryżem / 83 Bestia ludzka po polsku / 95 Rozdział 4. Railway story. Opowiadanie kolejowe / 113 „ Próżnia środkowej przestrzeni” / 113 Grabiński i Demon ruchu / 121 Ginsbert i Kobiety w pociągu / 133 Rozdział 5. Deadline. Jeszcze o opowiadaniu kolejowym / 141 Rozdział 6. Szalona lokomotywa albo witkacy kontra zola / 165 Rozdział 7. Przyboś kolejowy / 191 „ Na nawrotnym kole kolei” / 191 Na uskrzydlonych kołach / 196 Widzenie koleją / 205 Rozdział 8. Kolej i nowoczesna tożsamość. Trzy analizy / 213 Diagram becka / 213 Warszawa funkcjonalna / 221 Na dworcu i pod dworcem ... / 226 Rozdział 9. Maszyna na wystawie. Szlakiem tuwimowej Lokomotywy / 235 Lokomotywa – wzór 1936 / 235 Lokomotywa – wzór 1947 / 244 Lokomotywa – wzór 1998 / 252 Rozdział 10. Stacja końcowa: Auschwitz. O pociągach i „ śmierci przemysłowej” / 259 Niemcy są ludźmi / 259 „ Dym człowieka” / 271 Rozdział 11. Parowóz dziejów / 287 „ Słowo jak dzwon” / 287 „ Na pełnej parze do stacji marzeń” / 297 „ Uwierzyliśmy megafonom” / 314 Rozdział 12. 253 + 1. Zaproszenie do tematu: Kolej i po-nowoczesność / 319 Zamknięcie / 339 Aneks fotograficzny / 351 Ważniejsze pozycje bibliograficzne / 385 Spis ilustracji / 397 Summary. The icon of modernity. The railway in polish literature / 401 Indeks osobowy / 405",
  "editions": [
    {
      "title": "Ikona nowoczesności. Kolej w literaturze polskiej",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/wojciech-tomasik/ikona-nowoczesnosci-kolej-w-literaturze-polskiej/9788323133971",
      "publisher": "Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-2313-397-1",
      "pages": 414,
      "published": "2015-01-01",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/wydawnictwo-naukowe-uniwersytetu-mikolaja-kopernika/wojciech-tomasik/ikona-nowoczesnosci-kolej-w-literaturze-polskiej_978-83-2313-397-1-50021a04.jpg?v=2026-09-04%2011%3A41%3A08"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}