Pauza przed upadkiem. Z zapisków egipskiego intelektualisty (1952–1982)

Oto liryczna, osobista opowieść o degradacji egipskiego życia publicznego – o jego powolnym przeobrażaniu się w okaleczoną, duszną i bezładną przestrzeń, wypełnioną lokalną odmianą „ człowieka pospolitego”. Jedyną obroną przed zacofaniem jest pamięć. Pamięć jednej z ikon pokolenia lat sześćdziesiątych w literaturze egipskiej – epoki załamania się „ wielkiego snu o wolności” – prowadzi nas od młodości pisarza u schyłku kolonializmu i zarania socjalistycznej rewolucji Wolnych Oficerów, przez klęskę wojny sześciodniowej, po zamach na prezydenta Sadata. Na ogólniejszym planie zapiski Ad-Diba wyjaśniają często nierozpoznane w zachodnim dyskursie powiązania między szeroko rozumianą lewicą a islamem politycznym – naturalnej niejako ścieżki prowadzącej od quasi-religijnego utożsamienia się z hasłami antyimperialistycznej rewolucji do systemowego wtłaczania młodego człowieka w hierarchiczną strukturę organizacji islamistycznej. Proces ten zaowocował paradoksalną na pierwszy rzut oka sytuacją: oba fronty – obejmujące zarówno rewolucjonistów, jak i zwolenników tożsamościowego zwrotu islamistycznego w wydaniu Bractwa Muzułmańskiego, wspieranego z kolei przez demokratyczny Zachód pod hasłami walki z komunizmem – stały się narzędziami, które zamiast wyzwolenia przyniosły erozję etosu inteligencji i doprowadziły do neoliberalnego chaosu.