Zapożyczenia leksykalne w sytuacji wielojęzycznej. Ukrainizmy i rusycyzmy w gwarze Maćkowiec na Podolu

Materiał został zebrany w ramach trwających od ponad piętnastu lat badań nad polszczyzną na Ukrainie, Białorusi i Litwie, powadzonych przez Pracownię Polszczyzny Kresowej Instytutu Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk, z inicjatywy i po4 kierownictwem J. Riegera1. Nagrania przeprowadzono podczas dwóch wyjazdów badawczych w latach 2002-2003, kierowanych przez Genowefę Tymbrowską; w drugim brała udział również Marta Gugała. W porównaniu z prawie zupełnie wyludnionymi wioskami na Żytomierszczyźnie, gdzie z trudem można było odnaleźć osoby mówiące po polsku, wsie pod Chmielnickim sprawiały wrażenie ostoi polskości, skansenu, gdzie polskie cechy gwarowe zachowały się w stanie znacznie lepszym, niż na terenach Polski etnicznej. Przy tak dobrze zachowanym systemie językowym słownictwo stanowi niezwykle bogaty i ciekawy materiał do badań nad wpływami obcymi na gwarę i sposobami ich adaptacji oraz integracji z rodzimymi elementami językowymi. Starałam się przedstawić genezę tego słownictwa, różne możliwości jego typologizacji, sposoby przyswojenia do systemu oraz zaprezentować uwagi o jego funkcjonowaniu w gwarze, dotyczące m. in. frekwencji w tekście, występowania w idiolektach oraz współwystępowania ze słownictwem rodzimym. Rozważania językowe poprzedzone zostały opisem sytuacji socjolingwistycznej we wsi, jak również krótkimi informacjami o respondentach. Stosunkowo duży materiał oraz analiza, oparta na wykorzystaniu pełnego korpusu tekstów, pozwoliły na dokonanie próby oddzielenia zapożyczeń od słownictwa rodzimego, a także ich etymologizacji i klasyfikacji, przy czym bardzo często przeprowadzenie jednoznacznego podziału nie było możliwe.