Dworzanin polski i jego włoski pierwowzór: studium adaptacji

Ma avendo io gia piu volte pensato meco onde nasca questa grazia, lasciando quelli che dalle stelle l`hanno, trovo una regula universalissima, la quale mi par valer circa questo in tutte le cose umane (...), e cio e fuggir quanto piu si po (...) la affettazione; e, per dir forse una nuova parola, usar in ogni cosa una certa sprezzatura, che nasconda l`arte e dimostri cio che si fa e dice venir fatto senza fatica e quasi senza pensarvi. B. Castglione, Il Libro del Cortegiano Wszakoż jeszcze mimo to najduję ja jednę drogę, która mi się widzi być do tej przystałości prawym a bitym gościńcem, a to jest, aby człowiek (...) najmniej się nie wydwarzał, jedno niedbale jakoś a wrzkomo tego sobie nie mając nizacz wszystko czynił. A ta zmyślona niedbałość abo (iż to przekrzczę) nizaczmienie, żeby umiejętność pokrywało i pokazowało tak ludziom, iż ono co człowiek czyni, samo mu tak płynie, a jako za dar bez wszelakiej pracej i zdobywania przychodzi. Ł. Górnicki, Dworzanin polski