Wypędzenia i co dalej? Materiały z seminarium polsko-niemieckiego dla studentów / Vertreibungen und was weiter? Beitraege eines deutsch-polonischen Seminars fuer Studierende

Pośród powszechnych w kraju traumatycznych doświadczeń wojennych, mieszkańcy wschodniej Polski znaleźli się w szczególnie ciężkiej sytuacji, która miała okazać się nowym źródłem cierpień. Okoliczności, w jakich odbywały się przesiedlenia na ziemie zachodnie odpowiadają warunkom opisanym przez Piotra Sztompkę jako wstępne dla pojawienia się traumy społecznej, stanowiącej szczególny stan dezintegracji ludności, którego źródłem jest pamięć bolesnych, a nie poddanych odpowiedniej terapii doświadczeń. Doświadczenie wypędzenia było nagle i gwałtowne, interpretowane jako nieprzewidziane. Prowadziło ono do radykalnej zmiany dotychczasowego sposobu życia. (...) Opisane warunki nie są wszakże wystarczające: trauma może ale nie musi zaistnieć w wymienionych okolicznościach. O jej powstaniu zaważy kulturowa interpretacja tychże warunków jako źródła cierpień danej społeczności. Grzegorz Brzozowski, Walcząc z traumą