Życie literackie drugiej emigracji niepodległościowej II

Publikowane tu materiały odsłaniają na ogół mało znane obszary i sposoby funkcjonowania literatury i jej twórców; coraz skrupulatniejszej rewizji bowiem poddajemy nie tylko dotychczasowy stan naszej wiedzy o pisarstwie emigracyjnym, ale i — a może przede wszystkim — dotychczasowe nasze wyobrażenia o tej części polskiej kultury. To, co skłonni byliśmy do niedawna jeszcze widzieć jako obraz w miarę monochromatyczny, bo regulowany niepodważalnymi, jak można było sądzić, zasadami etosu niepodległościowego, odsłania teraz, w miarę jak zwiększa sie dostęp do bogatych archiwaliów, róż-nego rodzaju szczeliny, rysy, które rzucają inne światło na utrwalone w świadomości stereotypy. Badanie zycia literackiego odsłania rzeczy i zdarzenia zakulisowe, ukryte dotąd przed oczami publiczności literackiej, fakty — dodajmy — nie zawsze szlachetnej intencji i natury. To dobrze, bo w ten sposób zjawisko literatury emigracyjnej, jej sposobów istnienia i funkcjonowania w społeczności zwężonej, jaką jest każda emigracja, nabiera krwistości i barw życia nor-malnego.