Droga Pani...

To co tutaj próbuję przedstawić dotyczy moich obserwacji, ich zestawień porównawczych i zjawisk wzajemnie powiązanych w pewną całość pewnego stanu rzeczy. Moje obserwacje odbiegają od tych, które obserwuje się dziś w prasie światowej, łącznie z polską prasą emigracyjną. Niemniej próbuję je wyłożyć, odwołując się do tolerancji wobec „ inaczej myślących”. Na marginesie chciałbym się zastrzec przeciwko temu, jakobym coś komuś „ zarzucał”, „ potępiał”, „ oskarżał” etc. etc., co mnie szczególnie spotyka ilekroć próbuję przytaczać fakty nie naświetlając ich akurat w przyjętym przez innych naświetleniu. Nikogo nie „ oskarżam” i nikomu nie „ zarzucam”. Że inni, czy wszyscy inni, idą jakąś drogą polityczną, ideową, czy każdą uznaną przez nich za słuszną, to ich rzecz. Upieram się natomiast, że wolno mi tę ich drogę obserwować i - w warunkach wolności słowa - nawet opisywać. Kiedyś nazwałem tę drogę „ donikąd”. Dziś uznana została przez „ instynkt narodu” za docelową. W tym zdaniu nie ma (złośliwej) ironii. Jest tylko stwierdzenie faktu. Józef Mackiewicz, „ Na drodze wielkiego ześlizgu", Droga Pani, cz. IV Ile razy próbowałam krytykować już na emigracji politykę Armii Krajowej z czasów wojny (sabotaż i dywersję na tyłach armii niemieckiej, wysadzanie pociągów z amunicją jadących na front wschodni, podczas gdy jedyną szansą Polski mogła być klęska Niemiec na froncie zachodnim i ich kapitulacja w chwili, gdy front wschodni trzymany był jeszcze na Dnieprze) - tyle razy słyszałam replikę: „ Nikt nie mógł przewidzieć”. Otóż stwierdzam, że nie spotkałam chłopa na Wileńszczyźnie - a ponieważ moim głównym zajęciem w czasie wojny był handel wymienny po wsiach, spotykałam ich wielu - który by począwszy od r. 1943 nie przewidywał z największym przerażeniem powrotu bolszewików na stałe. Trzeba przyznać, że nasi puszczańscy chłopi byli wyjątkowo „ ciemni”. W 80% analfabeci. Barbara Toporska, „ Semantyka i polityka”, Droga Pani, cz. III