Dzieje Polski za Jagiellonów

Dzieje Polski za Piastów były dziejami wyłącznie tylko polskiego narodu; za drugiej zaś dynastyi, za Jagiellonów, wchodzi Polska w trwałe związki państwowe z innymi narodami; naród walczący długo o swe istnienie, wzmożony połączeniem unią z sąsiadami, tworzy ze swego państwa mocarstwo europejskie i dokonuje dzieł wielkich, które zawsze będą budziły podziw i zapewniają naszej przeszłości zaszczytne miejsce w historyi powszechnej. Na wysokie wyżyny pnie się historya polska od czasów Kazimierza W.; jedno pokolenie za drugiem, coraz godniejsze chwały za przedsiębiorczość, za rozum polityczny, energię i wytrwałość. Największą jednak napawa nas dumą to, źe przeszłość nasza nietylko sławna, ale zarazem godna największej czci, bo przodkowie nasi osięgali uczciwa drogą wielkość narodu i potęgę państwa, pozostając w polityce dobrymi chrześcijanami, nietylko nie cudzym kosztem, lecz wiele świadcząc innym dobrego. Dwie były drogi do wielkości Polski: Droga wschodnia przez łączność z Rusią i Litwa, i zachodnia przez posuwanie się ha nowo ku Odrze. Kazimierz W., ten prawdziwy mędrzec w polityce, rozstrzygnał, że bez Rusi niema powodzenia na Zachodzie; ale testamentem zastrzegł, żeby spraw zachodnich nie opuszczać i obmyślił przyszłość Polski pod pomorska dynastya, wyposażając w tym celu tak hojnie Kazimierza szczecińskiego...