Ostatnia na szafocie

14 września 1792 roku w czasie rewolucji francuskiej szesnaście świętych sióstr karmelitanek z Compiègne zmuszono do opuszczenia klasztoru i kazano im zdjąć habity. Siostry, podzielone na trzy grupy, zamieszkały w domach prywatnych w Compiègne i starały się nadal prowadzić życie możliwie najbardziej zbliżone do zakonnego. Karmel w Compiègne znany był z tego, że cieszył się poparciem i sympatią dworu królewskiego. Karmelitanki były więc śledzone, przeprowadzono u nich ścisłą rewizję, podczas której skonfiskowano całą ich korespondencję. 22 czerwca 1794 roku aresztowano je pod zarzutem działalności kontrrewolucyjnej i skazano na bezzwłoczne ścięcie. Ich egzekucja miała charakter jak gdyby ceremonii religijnej i wywarła na obecnych niezwykłe wrażenie. Znalazło ono swój wyraz w głębokim milczeniu tłumu otaczającego szafot. Po przybyciu na plac egzekucji przeorysza zwróciła się do katów z prośbą, by mogła pójść na śmierć ostatnia. Otrzymawszy pozwolenie stanęła u stóp gilotyny i każda z wstępujących kolejno na szafot sióstr klękała przed nią, by otrzymać jej błogosławieństwo. Przez cały czas zakonnice śpiewały psalmy i hymny. W dziesięć dni później zakończył się we Francji okres terroru. Męczeństwo karmelitanek z Compiègne natchnęło wielką powieściopisarkę niemiecką, Gertrud von le Fort, do napisania noweli „ Ostatnia na szafocie”. Nowelę opublikowano w 1931 roku w Monachium. Książka zdobyła zainteresowanie ówczesnych kręgów intelektualnych. To małe arcydzieło prędko zaintrygowało krytyków, powieściopisarzy i dramatopisarzy na całym świecie. W Ameryce Emmet Lavery wystawił to dzieło na scenie pt. „ Pieśń na szafocie”. We Francji ojciec Bruckberger przerobił ją na scenariusz filmowy, a Georges Bernanos spędził ostatnie miesiące życia, pisząc na jej podstawie dramat: „ Dialogi karmelitanek”. Dziś nowela von le Fort została po raz pierwszy po 90 latach przetłumaczona na język polski. Niech to małe arcydzieło poruszy serca i umysły ludzi, którzy odpowiadają za ten świat, ponieważ „ strach jest czymś wielkim. (…) Społeczeństwo powinno się bać. Naród powinien znać strach. Rządy powinny drżeć. Zaiste, drżenie oznacza siłę. Straszne wydarzenia, o których zamierzam opowiedzieć, naprawdę miały miejsce i mogą się powtórzyć w każdej chwili”.