Dziennik 1827-1857

Dziennik Heleny z Szymanowskich Malewskiej, po raz pierwszy ogłoszony w całości, obejmuje lata 1827-1837 oraz 1851-1858. Rozpoczęty został przez dorastającą Helenę z chwilą wyjazdu do Rosji 1 listopada 1827 roku, dla utrwalenia pierwsze zagranicznej podróży autorki. Rozegzaltowana panna prowadzi odtąd swój Dziennik systematycznie, nawet wtedy, gdy nawał zajęc domowych i obowiązków społecznych nie pozwala jej na opracowanie literackie, notuje przynajmniej nazwiska osób, z którymi się kontaktuje, lub które odwiedzają jej dom. Rozwinięte notatki lub tylko zwięzłe zapisy dostarczają niezwykle cennych informacji o życiu polskiej elity kulturalnej ówczesnej Moskwy czy Petersburga, jej kontaktach z rosyjskimi kręgami wojskowymi, dyplomatami i ludźmi kultury. Dlatego też ten skrócony zapis trzeba niekiedy czytać poprzez biografie osób wspomnianych przez autorkę. Dziennik jest przede wszystkim niezastapionym źródłem do poznania kilku lat pobytu Mickiewicza w Rosji, odkrywczy zwłaszcza w zakresie chronologii i teatraliów twórcy Konrada Wallenroda.