Wielkie Pomorze. Wierzenia i religie

Świat ludzi to również świat Tajemnicy. Od pierwocin cywilizacji człowiek poszukiwał uzasadnienia dla swojego bytu, pragnął nadrzędnego sensu i poczucia harmonii. Na takie potrzeby już najdawniejsze społeczności odpowiadały, widząc ją we wszechmocnej naturze, panującej nad ludźmi siłami wody, ziemi, powietrza i ognia. Inni sądzili, że człowiek znajduje się w rękach bogów, co prawda objawiających się w słońcu, deszczu czy wietrze, lecz od nich niezależnych, przebywających poza nimi. Jeszcze inni wierzyli w jednego Boga, który jako byt absolutny ustanowił początek i zaplanował koniec… Wszystkie te postawy odnajdujemy w tradycjach kulturowych Pomorza, wszystkie domagają się namysłu i konsekwentnych badań, które tylko częściowo monografią niniejszą wypełniamy… Podstawowe założenia wieloletniego projektu badawczego pt. Wielkie Pomorze polegają na interdyscyplinarnych studiach dotyczących tożsamości kulturowej, terytorialnej i narodowej tego regionu, rozumianego jako historyczne krainy rozciągające się pomiędzy dolnym biegiem Wisły na wschodzie a rzeką Reknitz na zachodzie, pomiędzy wybrzeżem Bałtyku na północy a linią rzek Noteci i Warty oraz historycznymi granicami Brandenburgii i Meklemburgii na południu. Po rozważeniu problematyki mitu przestrzeni Pomorza, kwestii tożsamości kulturowej oraz opisie najciekawszych ośrodków pomorskiej kultury artystycznej, przyszedł czas na analizy wierzeń i konfesji religijnej. Autorzy prezentowanej tutaj książki czynili to nie tylko odnosząc się do tradycji katolickiej i protestanckiej, ile i przy uwzględnieniu mniejszych liczebnie grup mennonitów czy śydów. Pojawiły się także dociekania dotyczące pomorskich kultów przedchrześcijańskich. Wszystkie wymieniane tutaj cele badawcze ukazują wieloaspektowe zjawiska rzeczywistości życia duchowego i religijnego Pomorza głównie za pomocą literatury polskiej, niemieckiej i kaszubskiej. Niejedyne to wszakże podejście, ponieważ problematykę naszą sytuujemy również w przestrzeni językoznawstwa czy muzyki. (Ze Wstępu)