Słowianie a Imperium Osmańskie. Konflikty, koegzystencje, dziedzictwo

Problematyka niniejszego tomu „ Krakowsko-Wileńskich Studiów Slawistycznych” wpisuje się w ideę spojrzenia na dzieje Słowian przez pryzmat ich wpływów i zależności od wielkich organizmów politycznych dawnej Europy. Na przestrzeni wieków znaczne obszary Słowiańszczyzny wraz z zamieszkującą je ludnością, czasowo lub trwale, wchodziły w granice wielu państw hegemonicznych, wyróżniających się szczególną aktywnością polityczną, gospodarczą i militarną. Tym razem chcieliśmy objąć naukową refleksją dziejowe i kulturowe relacje Słowian z Imperium Osmańskim. To utworzone w większości na gruzach Cesarstwa Bizantyńskiego państwo przez ponad sześć stuleci realnie oddziaływało na politykę trzech kontynentów, w sposób szczególny wpływając na losy Słowian zamieszkujących nie tylko rozległe obszary Bałkanów, ale też Europy środkowej i wschodniej. Wojowniczy charakter Imperium i jego religijna odmienność wywoływały u Europejczyków trwałe poczucie zagrożenia i przyczyniały się do tworzenia sojuszy polityczno-wojskowych mających na celu obronę przed islamem, bądź realizację szczytnych haseł odzyskania utraconych przez chrześcijaństwo ziem i ochronę zamieszkującej je (słowiańskiej, choć nie tylko) ludności. Dzieje Słowiańszczyzny i Imperium Osmańskiego to jednak nie tylko historia wojen i konfliktów religijnych. Stworzone przez Turków państwo było mozaiką narodów, religii i kultur żyjących przecież nie tylko we wrogości, ale też koegzystencji, nierzadko opartej na poszanowaniu odmiennego języka, religii i obyczajów. Różnice cywilizacyjne i kulturowe zderzały się z ekonomią polityczną, która często łagodziła napięcia, gdyż jej nadrzędnym celem było zapewnienie wewnętrznego spokoju w państwie i budowanie jego potencjału militarno-gospodarczego.