Etnos przebudzony

Od początku lat 90. prowadzone są przez pracowników i studentów Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego prace badawcze na obszarze byłego ZSRR. Rozpoczęły je badania w byłych republikach bałtyckich, podjęte wkrótce po ogłoszeniu przez nie wystąpienia z ZSRR. Potem obszar penetracji został rozszerzony na Białoruś, a w drugiej połowie lat 90. na Ukrainę i Mołdawię. Te kraje są głównym obszarem zainteresowań i prac badawczych realizowanych w ramach programu dydaktycznego. Rezultatem jest kilkadziesiąt rozpraw i artykułów i kilka publikacji książkowych, a także prócz wielu prac magisterskich rozprawy doktorskie i habilitacyjne. Specyfika badawcza naszego instytutu wiąże się z krajami leżącymi na wschód od Polski, ale nie ogranicza do części europejskiej. Jeszcze pod koniec lat 60. zostały rozpoczęte badania w Mongolii;,br> trwały one aż do końca lat 70. W latach 90. powróciliśmy do badań w Mongolii; podjęte też zostały prace w południowej Syberii, a potem na Kaukazie, w Jakucji, na Dalekim Wschodzie i w kilku innych miejscach Federacji Rosyjskiej. Zasadnicza część podejmowanych tematów dotyczy stosunków interetnicznych, stanu zachowania kultury tradycyjnej i badania nowej świadomości etnicznej - rezultatu zmian politycznych, jakie dokonały się na przełomie lat 80. i 90. Miejsce szczególne zajmowały badania środowisk Polaków lub osób, które próbują odnaleźć swoje polskie korzenie i aktywnie uczestniczą w rewitalizacji tradycji, wyniesionej z domu dziadków i rodziców, a zagubionej w ciągu dziesięcioleci asymilowania się do społeczeństwa i kultury grupy większościowej, najczęściej rosyjskiej. Ale i one mieściły się w polu badań nad procesami etnicznymi. Zawarte w tym tomie rozprawy są ilustracją tych badań, są omówieniem konkretnych przypadków. Lech Mróz, Przebudzenie etniczne