Pogrążeni i ocaleni

My, którzy przeżyliśmy, nie jesteśmy prawdziwymi i wiarygodnymi świadkami. W posiadaniu tej strasznej prawdy są ci, którzy zostali pogrążeni, zatopieni, unicestwieni. My przemawiamy jedynie w ich imieniu. My, ocaleni, opowiadamy o doświadczeniu obozów koncentracyjnych tych, których już nie ma. I sommersi e i salvati (Pogrążeni i zbawieni),słowa stanowiące tytuł zbioru szkiców Primo Leviego o życiu w nazistowskich obozach zagłady, pochodzą z Boskiej komedii Dantego: „ i sommersi” to „ strąceni na dno”, „ i salvati” to „ zbawieni”. Primo Levi potraktował je przenośnie, stosując do rzeczywistości lagra. Ta para przeciwieństw okazywała się w obozie najważniejsza: decydowała o życiu lub śmierci. Ponieważ codzienna walka o przeżycie toczyła się nieustannie, nowo przybyli dzielili się spontanicznie na tych, co zaczynają „ pogrążać się”, i na tych, co być może zdołają „ ocaleć”.